Conferentie: What’s art got to do with it?

Wat heeft dat nou met kunst te maken?

Ondertitel: laaglandse podiumkunsten in een veranderende wereld.

Heeft de conjuncturele wereldwijde crisis enige invloed op het voortbestaan van deze kunstvormen?  Podiumkunst is kunst, dat staat vast. Bij deze conferentie ging het om de kunstvormen die afhankelijk zijn van subsidies, donaties en maar een klein deel hun inkomsten uit kaartverkoop halen. Hun bestaansrecht wordt bepaald door de overheid. Maar regeringen veranderen en ook de mate waarin de kunst steun krijgt. Podiumkunst is dus afhankelijk terwijl kunst juist onafhankelijk zou moeten zijn! Een contradictie.

James Early van het Smithsonian Institute Washington, Pim van Klink zelfstandig consultant en gasthoogleraar aan de universtiteit van Antwerpen, Rob van Kranenburg denker van beroep, Ben Todd van het Arcola Theatre Londen en Baz Kershaw onverdroten professor van presentatie. Alle vijf etaleerden hun visie, bijeen gebracht in een forum onder leiding van schrijver Chris Keulemans. En alle vijf waren van mening dat de kunstenaars het heft in eigen handen moeten nemen en vóór alles kunst moeten maken.

André Rieu en Frank Hoste zaten niet in de zaal. Die kunnen zich redelijk bedruipen met de inkomsten uit hun eigen toko.

Je verpakt je kunstje in dans, in muziek of beelden, want oren en ogen  spreken overal dezelfde taal, gaat er mee de grens over of je zoekt een groter taalgebied op en spreekt voortaan in het Duits, Engels, Frans, Italiaans, Spaans, Russisch, Chinees, Japans of giet er een populistisch sausje over en het probleem is opgelost.

Gemakkelijker gezegd dan gedaan?

Feit is wel dat Björk niet in het IJslands zingt en Kiri te Kawana niet in het Maori. Herman van Veen heeft al snel gezien dat die mooie Nederlands taal wereldwijd nog geen dertig miljoen mensen bereikt. Herman heeft het heft in eigen handen genomen, zingt en spreekt in de taal van het land waar hij optreedt. Vindingrijk! Hij was de crisis veertig jaar voor!

Als poëzie een podiumkunst is, en dat is ze want poëzie moet je hardop lezen, dan hebben dichters het nóg moeilijker. Weinig publiek enz.  Of hebben die juist de grootst denkbare vrijheid in de kunst  ontdekt?

Breyten Breytenbach, geen enkele dichter, heb ik nog nooit horen klagen over aardse zaken. Die maakt een gedicht.

Allerliefste, ek stuur vir jou ’n rooiborsduif

want niemand sal ’n boodskap wat rooi is skiet nie.

Ek gooi my rooiborsduif hoog in die lug en ek

Weet al die jagters sal dink dis die son.

Kyk, my duif kom op en my duif gaan onder

en waar hy vlieg daar skitter oseane

en bome word groen 

ek hy kleur my boodkap so bruin oor jou vel.

Want my liefde reis met jou mee,

my liefde moet soos ’n engel by jou bly,

soos vlerke, wit soos ’n engel.

Jy moet van my liefde bly weet

soos van vlerke waarmee jy nie kan vlieg nie.

Breyten gebruikt slechts pen en papier en heeft dus aan vijf euro genoeg om te kunnen dichten. Of is dat een romantisch standpunt?

Moet de kunstenaar er van uitgaan dat die vijf euro per omgaande overgemaakt worden of zal hij eerst een fantastisch kunstwerk moeten maken? Is de gemeenschap ook verantwoordelijk voor het beleg op de boterham van de dichter? Allemaal zinvolle en nuttige vragen. Maar kunst maken is een vrije keuze dus ook de consequenties daarvan.

Veel vragen werden gesteld maar weinig antwoorden gegeven. Veel gesproken en weinig gezegd. Misschien dat Pim van Klink in zijn prachtige “steenkoolengels” deze conferentie het allerbeste samenvatte: ”Use this crisis. To be prepared for the next one.”

Aan het einde van de dag werd geconcludeerd dat kunstenaars het heft in eigen handen moeten nemen. Dat weten we al zolang er autonome kunst is, zolang de mensheid bestaat. Voor het overige werden platgetreden paden bewandeld en werd gepreekt voor eigen parochie. Niet de energieke Baz Kershaw die, alsof hij voor zijn studenten stond,  onverdroten zijn monoloog hield over intimacy en aapjes in Bristol Zoo daarbij begeleid door beelden van malloten in vreemde pakken die voor een apenkooi een merkwaardige loopje uitvoerden nog het best te omschrijven als een variatie op de silly walk van John Cleese uit een onvergetelijke Monty Python sketch. Een vreemde eend in de bijt.

Zit daarin de crux? Praten we niet teveel en doen we te weinig?

Kunstenaars ga kunst maken, steun of niet, crisis of niet, Geert Wilders of niet, België of niet!

Kunst is kunst, al het andere is al het andere.

En oplossingen zijn soms heel eenvoudig:

Well, my telephone rang it would not stop

It’s president Kennedy callin’ me up.

He said:”my friend, Bob, what do we need to make the country grow?”

I said:”my friend, John: Brigitte Bardot,

Anita Ekberg, Sophia Loren.”

(Bob Dylan: I shall be free)